3584 جار خوێندراوەتەوە 4/23/2013 1:22:00 PM

سالێك له‌ به‌رنامه‌و كاری به‌رده‌وام له‌ پێناو روونكردنه‌وه‌ی ماڵه‌كان 2012


ساڵێک لەبەرنامەو کاری بەردەوام
لەپێناو رووناککردنەوەی ماڵەکان

لە ساڵی 2012 وەزارەتی کارەبای هەرێمی کوردستان لەژێر دروشمی ( کارکردن لەپێناو دابینکردنی وزەی کارەبا بۆ هاوڵاتیان و پرۆژەکانی ژێرخانی ئابووری کوردستان و باشترکردن و پەرەپێدانی سیستەمی کارەبای هەرێم ) توانی چەندین هەنگاوی گرنگ بنێت لەسێکتەرەکانی (بەرهەمهێنان و گواستنەوەو دابەشکردن و کۆنترۆڵ )، ئەمەش درێژەپێدەری ئەو پلان و بەرنامانەیە کە وەزارەت لەکابینەی شەش و حەوتی حکومەتی هەرێمی کوردستان پەیڕەوی دەکات، لەپێناو چاککردنی رەوشی کارەبا لەهەرێم و پەرەپێدانی ئەم کەرتە خزمەتگوزارییە گرنگەو، گەیاندنی بەشێوەیەکی دادپەروەرانەو یەکسان بۆ هاوڵاتیانی کوردستان و تەنانەت بۆ هاووڵاتیانی ناوچە کوردستانیەکانی دەرەوەی هەرێمیش، لەمەشدا هەریەک لەئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان و هاووڵاتیان هاوکارو یارمەتیدەرمان بوون. هەروەها هەنگاو بەرەو گۆڕینی وەزارەتی کارەبا بۆ وەزارەتی وزە دەنێت تاوەکو بەشێوەیەکی چالاکترو باشتر خزمەتگوزارى کارەبا و ئاو و غاز بۆ هاوبەشانی کارەبا لە هەرێمى کوردستان دابین بکات کە تا دێت ژمارەیان زیاد دەکات و گەیشتۆتە زیاتر لە یەک ملیۆن و 48 هەزار هاوبەش، بەڕادەیەک بەرزترین پێداویستی کارەبا لەهەرێمی کوردستان گەیشتۆتە 3151 مێگاوات لەکاتێکدا لەساڵی 2006 بەرزترین پێداویستی تەنیا 1457 مێگاوات بوو.
لەئێستادا وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان لەپلان و بەرنامەیدایە بۆ ساڵی 2015 ئاستی بەرهەمهێنان بگەیەنێتە 6000 مێگاوات بەمەش هەرێمی کوردستان نەک تەنیا توانای دابینکردنی پێداویستی ناوخۆ بەڵکو توانای ناردنە دەرەوەی کارەباشی بۆ دەرەوە دەبێت.
لەبواری کەمکردنەوەی رۆتین و پەیڕەوکردنی سیستەمی شەفافییەتیش دا وەزارەتی کارەبا دەسەڵاتەکانی زیاتر بۆ خوارەوە دابەزاندووە بەمەش رۆتین و بیرۆکراتیەتێکی نێگەتیڤی بەشێوەیەکی باش کەمکردۆتەوەو رۆڵیشی هەبووە لە پیادەکردنی شەفافییەت لەئەنجامدانی کاروباری پرۆژەکان و بەڕێوەچوونی کاروباری کارگێڕی و ژمێریاری، بۆ ئەم مەبەستە هەنگاو بەرەو پەیڕەوی سیستەمی ئەلەکترۆنی کراوەو وەکو هەنگاوی یەکەمیش بۆ ئەو پرۆژە گرنگە سیستەمی کارگێڕی دیکۆمێنت بۆ بەڕێوەبردنی مامەڵەی هاووڵاتیان و کارەکانی وەزارەت دامەزراوە، کاتی پێویستیش بۆ رایکردنی مامەڵەی هاووڵاتیان و کۆمپانیاکان پەیڕەو کراوە، لەم رووەوە توانرا بەسەرکەوتوویی هەنگاو بەرەو سیستەمی داتابەیس بۆ نووسراوەکان و بەڕێوەچوونی کاروباری کارگێڕی بنرێت، بەپێی ئەم سیستەمەی داتابەیس بەتەواوەتی ڕێگا لەونبوونی مامەڵەکان دەگیرێت و بەدواداچوونی باشی خێرای مامەڵەکانیش دەکرێت، لەبواری راگەیاندنیشدا راگەیاندنی وەزارەت و بەشەکانی لە هەرسێ پارێزگاو یەکەی ئیداری گەرمیان جگە لەوەی هاوکارو یارمەتیدەری راگەیاندنەکان بووە یارمەتی ئەنجامدانی راپۆرت و بەرنامەو دیمانە تەلەفزیۆنی و رادیۆیی و رۆژنامەو گۆڤارەکانیان کردووەو بەسینگێکی فراوان و بە رەچاوکردنی پرەنسیپەکانی ئازادی رەخنەکردن و بڵاوکردنەوە بێ جیاوازی یارمەتیدەری رۆژنامەنووسەکان بوون.

2700 مێگاوات کارەبا
لەهەرێمی کوردستان بەرهەم دێت
لەئاکامی ئەو گەشەسەندن و فراوانبوونەوەی وەبەرهێنان و دروستبوونی یەکەکانی نیشتەجێبوون چەندین پرۆژەو کاری وەبەرهێنان لەناوچە جیاجیاکانی هەرێم کە جێبەجێکراوە ، ئەمانە هەرهەمووی کارەباو گەیاندنی ئەم خزمەتگوزارییەیان پێویستە، هەر بۆیە تادێت خواستی بەکارهێنانی کارەبا لەلایەن هاووڵاتیانەوە روو لەزیادبوونە، بۆ نموونە وەزارەتی کارەبا لەماوەی ئەمساڵدا توانی ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبای نیشتمانی بگەیەنێتە(2700)مێگاوات، لەکاتێکدا بەراورد بەساڵی 2007 کە تەنیا 581 مێگاوات کارەبا بەرهەم دەهات و لە2008 بوو بە 520 و لە2009 گەیشتە 815 مێگاوات کارەبا. ئەمرۆ بەرهەمهێنانی بڕی 2700 مێگاوات کارەبا بەپشت بەستن بەبەرهەمهێنانی کارەبا لەهەرسێ وێستگەکانی غازی (چەمچەماڵ و هەولێرو دهۆک )و وێستگەی باعەدرێ و هەردوو وێستگەی کارۆئاوی دوکان و دەربەندیخان و 29 مێگاواتی هەرسێ پارێزگای (هەولێرو سلێمانی و دهۆک ) بەرهەم دێت و، هەروەها هەریەک لە وێستگەکانی ( کۆمبایند سایکڵی هەولێری غازی و فراوانکردنی وێستگەی دهۆکی غازی و وێستگەی خۆرماڵەو زاخۆو فراوانکردنی وێستگەی باعەدرێ ) لەژێر جێبەجێکردندایە و گرێبەستی دامەزراندنی یەکەمین وێستگەی هەڵمیش واژوو کراوە ، بەمەش بۆیەکەمینجار لەهەرێمی کوردستان بتوانرێت ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبا بەو رادەیە بەرزبکرێتەوەو بتوانرێت ئاستێکی پێوانەیی تۆمار بکرێت، بەم بڕە کارەبایەش توانرا لەوەرزی هاوینی ساڵی 2012 ماوەکانی پێدانی کارەبا لەرۆژێکدا 20 بۆ 22 کاتژمێر کارەبا بدرێت، لەکاتێکدا لەساڵی 2008 تەنیا 9:37 کاتژمێر کارەبا هەبوو، گەرچی لە وەرزی زستانی 2012 ماوەکانی پێدانی کارەبا بۆ ( 18-19) کاتژمێر کەم بووەوە، ئەمەش بەهۆی زیاد بەکارهێنانی کارەبا بۆ خۆگەرمکردنەوەو کەوتنەوەی پاڵەپەستۆ لەسەر تۆڕەکانی کارەباو محاویلەو وێستگەکانی دابەشکردنی کارەبا. لەلایەکی ترەوە و سەبارەت بەدروستکردنی وێستگەکانی هایدرۆپاوەر وەزارەتی کارەبا لەسەر قەرزى یابانى وێستگەى هایدرۆپاوەرى دێرەلووک دروست دەکات و هەر یەک لەبەنداوەکانی (دێرەلووک رەشاوە) و (گۆپاڵە-مەنداوە) و (تەقتەق) کە لەلایەن حکومەتی هەرێمەوە بۆ چەندین مەبەستی وەکو گلدانەوەی ئاوو گەشتیاری و گرنگیدان بەسامانی ماسی بنیات دەنرێت و وەزارەتی کارەبا لەگەڵ کەرتی تایبەت و بە شێوەى گرێبەستى BOT کار بۆسوود وەرگرتنی ئەم بەنداوانە دەکات بۆ بەرهەمهێنانی کارەبا.

لەسەر راسپاردەی سەرۆکی هەرێم
کارەبا گەیەنرایە ناوچە کوردستانیەکانی دەرەوەی هەرێم
سەبارەت بەناوچەکانی کوردستانی لەدەرەوەی هەرێم وەزارەتی کارەبا لەسەر راسپاردەی جەنابی سەرۆکی هەرێمی کوردستان توانی پلان بۆ چارەسەرکردن و بەستنەوەى تۆڕى کارەباى ناوچە دابڕێنراوەکان بە هەرێمى کوردستانەوە جێبەجێ بکات، بەمەش کێشەى کارەباى زۆربەی ئەو ناوچانە چارەسەر کراو بەهاوشێوەی هەرێمی کوردستان کارەبا بەهاووڵاتیان درا هەر بۆ نموونە لەمانگی حوزەیرانی 2011 کارەبا بەپارێزگای کەرکوک دراو لە15/8/2012 کارەبا بەدووز خورماتوو دراو لە 2/6/2012 بڕی 50 مێگاوات کارەبا بەپارێزگای موسڵ دراو لە 24/12/2012 وەزارەتی کارەبا توانی پرۆژەیەکی گرنگ بەتێچوونی 14 ملیارو 500 ملیۆن دینار جێبەجێ بکات و بڕی 20 مێگاوات کارەبا بگەیەنێتە مەخموورو دەوروبەری و ئێستا ئەو قەزایەو 152 گوندی کارەبای نیشتمانیان هەیە . خانەقین و شێخان ماوەکانی پێدانی کارەبایان لە 4بۆ 6 کاتژمێرەوە بۆ سەروو 16 کاتژمێر بەرزبووەوە.


گەیاندنی تۆڕی کارەبا
بۆ تەواوی ناوچەکانی هەرێمی کوردستان
لەبواری گواستنەوەی وزەی کارەبا کە ئێستا هەرێمی کوردستان خاوەنی ژمارەیەکی زۆری وێستگەکانی ( 33 و 132) کەیڤی و وێستگەکانی مۆبایل نزیکەی 1979 کیلۆمەتر لەهێڵی گواستنەوەیە، لەگەڵ ئەمەش دا پرۆژەکانی سێکتەری گواستنەوە هەر بەردەوامی هەیە ، بەڵام گەیاندنی تۆڕی کارەبا بۆ تەواوی ناوچە کوردستانییەکان کارێکی ئاسان نەبوو لەبارودۆخێکدا کە رژێمی بەغدا 4500 گوندو دەیان ناحیەو قەزای وێرانکردبوو، ئەمە لەکاتێکدا بوو کە رۆژانە خواست لەسەر کارەبا رووی لەهەڵکشانەو بەسەدان گەڕەکی تازە دروست دەکرێت و دەیان پرۆژەی جۆراوجۆری وەبەرهێنان لەناوچە جیاجیاکانی هەرێم دا دروست دەکرێن، هەروەها لەکاتی هاتنی شەپۆلی گەرماو سەرماشدا خواستی بەکارهێنانی کارەبا ئاستێکی پێوانەیی تۆمار دەکرد، بەڵام لەگەڵ ئەمەدا توانرا تەواوی ئەو گوندانەی دهۆک کە ئاوەدانە و ژمارەیان 827 گوندە کارەبایان بگەیەنرێتێ و لە پارێزگای هەولێریش 1115 گوند کارەبای بدرێتێ و تەنیا 59 گوند ماوە کە بەڕێگای موەلیدەوە کارەبایان بۆ دابین کراوە ، سەبارەت بەپارێزگای سلێمانیش توانرا کارەبا بگەیەنرێتە 1300گوندو هەوڵەکانیش بەردەوامە بۆ گەیاندنی کارەبا بۆ ئەو گوندانەی کە ئاوەدان دەکرێنەوە.
لەپێناو خۆئامادەکردن بۆ ئەم گەشەکردنە خێراو گەورەیە وەزارەتی کارەبا دەستی کرد بەجێبەجێ کردنى (وێستگەکان و هێڵەکان) لەم پێناوەش دا قۆناغى 5و6 بە بڕی زیاتر لەیەک ملیار دۆلار لەسەر بودجەی وەزارەتی کارەبا چۆتە بواری جێبەجێکردنەوە کە 56 وێستگەو 37 مۆبایل و 760 کیلۆمەتر لەهێڵی گواستنەوە لە خۆ دەگرێت ، بۆ ئامادەکردنى پلانى قۆناغى (7)یش کە دادەنرێت بەگەورەترین قۆناغی پرۆژەکانی گواستنەوەو تێیدا 77 وێستگە بونیات دەنرێت و 1350 کیلۆمەتریش لەهێڵی گواستنەوەی وزە لەخۆ دەگرێت، لەبواری رووناککردنەوەی شەقامەکانیشدا ئێستا زیاد لە 500 کیلۆمەتر لەشەقامە جیاوازەکانی هەرێمی کوردستان رووناک کراونەتەوە.

پرۆژەی پێوەری زیرەک و
بەڕێوەبردنێکی چالاکی سیستەمی کارەبا
بێ دانانی پێوەری زیرەک و رێکخستنی نرخی کارەبا مومکین نییە هیچ وڵاتێکی پێشکەوتوو بتوانێت کۆنترۆڵی سامانی کارەباو زامنی گەیشتنی بۆ هاووڵاتیان بکات بەشێوەیەکی یەکسان و دادپەروەرانە ، هەربۆیە وەزارەتی کارەبا دەستی بە پرۆژەیەکی گەورەو گرنگ کردووە بۆ دانانی پێوەری زیرەک، کە وا چاوەڕوان دەکرێت لەگەڵ تەواوبوون و جێبەجێکردنی پرۆژەکە بڕی بەکارهێنانی 500 مێگاوات کارەبا لەلایەن هاوبەشانەوە کەمبکرێتەوە و هاوکات پارەو بودجەیەکی باش بۆ حکومەت دەگەڕێتەوە کە دەکرێت بۆ خزمەتکردنی زیاتری هاووڵاتیان لەسێکتەرەکانی تردا سوودی لێوەربگرێت . ئەم پرۆژەیە جگە لەوەی لەبواری دابەشکردنی کارەبا بەگرنگترین پرۆژە دادەنرێت کە ئێستا کاری بۆ دەکرێت و لەسەر داهاتی وەزارەت و کۆکردنەوەی داهات لە ڕێگەی کەرتی تایبەت جێبەجێ دەکرێت رۆڵی کارای دەبێت لە رێکخستن و بەڕێوەبردنی سیستەمی کارەبا هاوکات دزین و سەرپێچیەکانی سەر تۆڕەکانی کارەباش بەرێژەیەکی بەرز کۆنترۆڵ دەکات و هەموو شێوەکانی دیاریکردنی تەزووی کارەباو خوێندنەوەو بڕین و دووبارە پێدانەوەی کارەبا بەسیستەمی کۆمپیوتەر ئەنجام دەدرێت . بۆ ئەنجامدانی ئەم پرۆژەیەش وەزارەت 2 تا 3 ساڵی داناوە و لەکۆتایی ساڵی 2014 تەواو دەبێت ، لەداهاتوودا دەبێتە بنەمایەک بۆ گەشەکردنی وزە لەکوردستانداو پارەو داهاتێکی زۆری حکومەت دەگەڕێتەوە بۆ خزمەتگوزارییە گشتیەکانی تر. رۆڵ و گرنگی دانانی ئەم پێوەرە وەنەبێت تەنیا بۆ کارەبا سوودی هەبێت بەڵکو بۆ کۆنترۆڵکردنی هاوبەشانی ئاویش کە هەمان سیستەم بەکاردەهێنرێت گرنگی تایبەتی خۆی دەبێت.

ئیشپێکردن و کۆنترۆڵکردنی سیستەمی کارەبا
لەپێناو ئیشپێکردن و کۆنترۆڵکردنی سیستەمی کارەبا کە لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی وێستگەکانی بەرهەمهێنان و گواستنەوەو بەرزبوونەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبا و فراوانبوونی ئاسۆیی شارو ئاوەدانییەکان رووی لە ئاڵۆزی کردووە ، وەزارەتی کارەبا هەنگاوێکی گرنگی ناوە بەرەو جێبەجێکردنى پرۆژەى دامەزراندنى سەنتەرى کۆنتڕۆڵى هەرێم لە هەولێر و سێ کۆنتڕۆڵى دابەشکردنى پارێزگاکان، کە وا بڕیارە لەماوەی 3 ساڵدا پرۆژەکە لەلایەن کۆمپانیا پسپۆرە نێودەوڵەتییەکانەوە جێبەجێ بکرێت، ئەمە لەکاتێکدا تەنیا وڵاتەکان لەتوانایاندایە ئەم سیستەمە دابمەزرێنن و بگرە وڵاتی عێراقی فیدرال خاوەنى یەک کۆنتڕۆڵى نیشتیمانیە لە بەغداد ، ئەم پرۆژەیە تەواوى سیستمەکە کۆمپیوتەرایز دەکات و سوود وەردەگرین لە زانست و تەکنەلۆجیاى سەردەم بۆ ئیشپێکردن و کۆنتڕۆڵ کردنى سیستمى کارەباى هەرێم . ماوەى پێویست بۆ جێ بەجێ کردنى سێ ساڵ دەخایەنێت.

بەرزکردنەوەى ئاستى ڤۆڵتیەى سیستەم
لەبواری گواستنەوەی وزەی کارەباش دا وەزارەتی کارەبا هەوڵی داوە لە ڕێگای بەرزکردنەوەى ئاستى ڤۆڵتیەى سیستەم بۆ گواستنەوەى وزەى کارەبا لە 132kV بۆ 400kV، بۆ ئەم مەبەستەش چەند وێستگەو هێڵێکی 400kV دادەمەزرێنێت و هەوڵیش دەنێت بۆ بەستنەوەى تۆڕى کارەباى هەرێم لە رێگەى ئەم سیستمەوە بە تۆڕى کارەباى عێراق و تورکیا و ئێران و سوریاوە . لەلایەکی دیکەوە بەمەبەستی زیادکردنی توانای دابەشکردنی کارەبا وەزارەتی کارەبا کاری بۆ بەرزکردنەوەی ڤۆڵتییەی دابەشکردن کردووەو لەم پێناوەش دا چەندین وێستگەو تۆڕی دابەشکردنی بۆ ناوچە دوورەکان و قەڵەباڵغەکان.

هەیکەل و یاسای وەزارەت و رێنماییەکانی
وەزارەتی کارەبا بەهاوکاری تیمێکی پسپۆرو شارەزا توانی هەیکەلی وەزارەت بەپێی گۆڕانکارییەکان و پێداویستیەکانی کارکردن بگۆڕێت و بەسەندی بکات ، لەم پێناوەشدا بەشێوەیەکی مۆدیرن و رێکو پێک بەڕێوەبەرایەتییە گشتیەکان و بەڕێوەبەرایەتی و فەرمانگەو بەش و هۆبەکان رێکخران و دەسەڵاتەکان دابەزێنرانە خوارەوە ، بۆ بەرەوپێشچوونی کارەکانیش هەنگاو نراوە بۆ ئامادەکردنی رەشنووسی پرۆژەیەک بۆ یاسای وەزارەت و دووبارە رێکخستنەوەی رێنماییەکانی پێدانی کارەبا بەهاوبەشان.

نرخەکانى فرۆشتنى ووزە

بەمەبەستی پێداچوونەوە بە نرخەکانى فرۆشتنى ووزە و پیادەکردنى سیستمێکى گونجاو دواى رەزامەندى سەرۆکایەتى ئەنجومەنى وەزیران کار دەکرێت بۆ پێداچوونەوە بەنرخەکان بەرەچاوکردنی پاڵپشتى حکومەت بۆ هەژار و کەم دەرامەتەکان و خانەوادەى شەهیدان و ئەنفالکراوەکان و هەروەها پاڵپشتى حکومەت بۆ سێکتەرى پیشەسازى و کشتوکاڵى و گەشتیارى بۆ بەرزکردنەوەى گەشەى هەرێم.

دامەزراندنی سەنتەرەکانی مەشق و راهێنان و تاقیگەیی
وەزارەتی کارەبا توانی باڵەخانەی سەنتەری مەشق و راهێنان دروست بکات و ئێستا بەهەماهەنگی لەگەڵ رێکخراوی JICAی یابانی و UNDP راوێژکاری زانیاری لەسەر هەموو بەشەکانی وەزارەت کۆدەکرێتەوە بۆ دابینکردنی پێداویستی و دەزگای راهێنانی پێویست، هاوکات وەزارەت لەسەر و بەندی بنیاتنانی سێ تاقیگەیی یە بۆ هەرسێ پارێزگای هەرێم ، تاوەکو بتوانرێت بەستانداردی جیهانی هەموو کەرەستەکانی سێکتەرەکانی دابەشکردن تاقیبکرێتەوەو چاککردنەوەی گۆڕەڕەکان بەشێوەیەکی پێشکەوتوو ئەنجام بدرێت


ئامادەکردنی
راگەیاندنی وەزارەتی کارەبا
30/12/2012

 

3620132342013_5.jpg


Copyright © 2012 www.krgelectric.org Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure